صرع و بارداری

صرع و بارداری
مهر ۴, ۱۳۹۶

صرع و بارداری :

بیماری صَرع یا اپی‌لپسی (epilepsy)  در نورولوژی به حالتی گفته می‌شود که شخص٬ بدون عامل برانگیزاننده خاصی مثل افت قند خون، تب، کمبود کلسیم و غیره مکرراً دچار حملات تشنج شود. بنابراین به مجرد یک حمله تشنج نمی‌توان گفت فردی به بیماری صرع مبتلا شده‌است.

صرع با شیوعی حدود ۰٫۵ تا دو درصد کل جمعیت، حدوداً در یک مورد از هر ۲۰۰ مورد بارداری دیده میشود. اختلالات تشنجی دومین اختلال شایع و جدی در بیماریهای عصبی بارداران را تشکیل میدهد. صرع سیر زایمان و بارداری وهمچنين نوزاد را تحت تأثیر قرار ميدهد.

مشاوره قبل از بارداری:

بایستی از مشاوره قبل از حاملگی سود ببرند.هدف از برگزاری جلسات مشاوره، تصمیم گیری مشترک بین پزشک و بیمار درباره موضوعاتی مانند مناسب ترین زمان بارداری ودر صورت تمایل به این کار، چگونگی کنترل حملات صرع می باشد.مصرف اسید فولیک روزانه mg۵ تا ۱ در بیماران صرع که دارو مصرف می کنند از سه ماه قبل از بارداری تا پایان بارداری توصیه می شود.

در زنانی که برای دو سال متوالی حمله ی صرع نداشته اند، میتوان درمان دارویی را قطع کرد ولی قبل از اقدام به بارداری بیمار باید شش ماه دیگر هم تحت نظر باشد.

البته چون در کل بیشتر از ۵۰ درصد بارداریها بدون برنامه ی قبلی پیش میآیند، در صورت وقوع بارداری اگر حمله ای پیش نیامده، نباید نوع دارو را عوض کرد، چون اکثر عوارض تراتوژنیسیته ی مطرح شده تا هفته ده بارداری به وجود میآیند و بعد از گذشتن این زمان، باید روشهای غربالگری در بارداری مد نظر داشت.

بیشتر زنان مبتلا به صرع، دوران بارداری طبیعی را طی می کنند و زایمان بی خطری خواهند داشت.

لازم است زنان مبتلا به صرع مانند تمام زنان باردار در این دوران مراقبت های جسمی و روانی لازم مانند استراحت کافی، توجه دقیق به تغذیه، دوری از هیجان، عصبانیت و پرهیز از کم خوابی را رعایت کنند.

 

یک زن مبتلا به صرع هنگام بارداری ممکن است با مشکلاتی مواجه شود. لذا باید به طور مرتب با پزشک خود در تماس باشد.

خوشبختانه بیش از ۹۰ درصد زنان مبتلا به صرع بارداری موفقی دارد و فرزندان سالمی به دنیا می آورند.

تهدیدهای اصلی بارداری در زنان مبتلا به صرع عبارتند از افزایش خطر حملات تشنج و خطر افزایش شانس بروز اختلالات مادرزادی. در زنانی که بیشتر از یک بار در ماه حمله ی تشنج دارند، احتمال افزایش تعداد حملات در بارداری وجود دارد ولی در زنانی که کمتر از یک حمله در ۹ ماه اخیر داشته اند، شانس تشدید حملات کمتر است.

در موارد صرع ایزوله ی کوتاه مدت احتمال بروز عوارض جنینی کمتر است ولی در صرعهای تکراری تونیک، کلونیک و کمپلکس پارشیال و استاتوس احتمال بروز عوارض جنینی مثل سقط و آسیب فیزیکی مادر و جنین، هیپوکسی جنین و برادیکاردی و مرگ جنین نیز بالاست.

آیا میزان حملات در طول حاملگی افزایش می یابد؟

معمولا حملات در حاملگی ۵۰% بدون تغییر، ۳۰-۲۵% تشدید، و ۲۰-۱۰% كاهش می یابد. و این چندان نگران كننده نیست زیرا با مشورت پزشك و تنظیم دارو قابل كنترل است.

علل افزایش حملات تشنجی در بارداری :

۱) افزایش تراز استروژن در بارداری و کاهش آستانه ی تشنج
۲) فاکتورهای هیجانی و روحی
۳) پذیرش کمتر داروهای ضد صرع
۴) اختلال در خواب
۵) تهوع و استفراغ و تغییر در مصرف یا جذب دارو
۶) احتباس مایع و سدیم و افزایش حجم داخل رگی و کاهش تراز سرمی دارو به دنبال آن
۷) تغییر در پروتئینهای باند شونده و تشدید فعالیت آنزیمهای کبدی – سرمی و افزایش فیلتراسیون گلومرولی (تغییر فارماکوکینتیک داروها در بارداری)
۸) هیپرونتیلاسیون
۹) قطع خودسرانه ی دارو توسط مادر با تصور تراتوژنیک بودن آن

در رابطه با شانس بروز ناهنجاریهای مادرزادی، اختلالات ماژور در مادران صرعی بدون مصرف دارو ۹/۱ درصد، با مصرف دو دارو ۵/۵ درصد، با مصرف سه دارو ۱۱ درصد و با مصرف چهار دارو ۲۳ درصد گزارش شده است.

به رغم اینکه در برخی گزارشها ذکر شده حتی در مادران صرعی بدون مصرف دارو، شانس بروز شکاف کام و لب در نوزاد ده برابر جمعیت عادی است، ولی گزارشهای جدیدتر نشان میدهند صرع درمان نشده همراه با افزایش خطر بیماریهای مادرزادی نمیباشد.

عوارض جنینی و نوزادی:

 

 

در مادران مبتلا به صرع که از داروهای ضد تشنج استفاده می کنند،جنین بی شک در معرض افزایش خطر ناهنجاریهای مادرزادی قرار می گیرد. عوارضي مثل كم وزن بودن نوزاد در زمان تولد، مرگ جنين و نوزاد، ناهنجاري‌هاي مادرزادي و تاخير رشد كودك از جمله موارد قابل ذكر هستند.

ناهنجاري‌هاي مادرزادي بيشتر در نوزاداني ديده مي‌شوند كه مادرانشان طي دوران حاملگي تحت درمان با ميزان زياد داروهاي ضدصرع بوده‌اند و يا سطح دارو در خون مادر زياد بوده و يا با چند دارو درمان مي‌شده‌اند.

شايع‌ترين ناهنجاري‌هاي مادرزادي شامل:

مشكلات قلبي مثل باز بودن ديواره بين بطن‌ها، لب‌شكري و شكاف كام، اختلالات مجراي ادرار، اختلالات استخواني و ستون فقرات مي‌باشند.

علاوه بر اين مشكلات، اختلالات رفتاري و شناختي نيز در اين كودكان ديده مي‌شود. . همچنین در کودکان مادران مبتلا به صرع،احتمال ابتلا به اختلال تشنجی ۱۰ درصد است.

درمان تک دارویی در مقایسه با درمان چند دارویی با میزان کمتر ناهنجاریهای مادرزادی همراه است.

همچنین در موارد ضروری ،افزایش دادن ابتدایی دوز درمان تک دارویی ،به افزودن داروهای دیگر ترجیح داده می شود.

مصرف مکمل فولیک اسید در بارداری باعث کاهش میزان ناهنجاریها در زنانی که از داروهای ضد تشنج استفاده می کنند می شود.

براي تشخيص زودرس اختلالات لوله عصبي در مورد بيماراني كه اسيدوالپروئيك يا كاربامازپين مصرف مي‌كنند مي‌توان از اولترا سونوگرافي يا تعيين FetoProtein (در مايع حاصله از آمينو سنتز) استفاده كرد. در صرع بدون عارضه ،عموما تست سلامت جنین انجام نمی شود.

خطر کوچک دیگری که نوزاد را در ۲۴ ساعت اول تولد تهدید می کند مربوط به خونریزی است .داروهای ضدصرع به طور کلی انتقال ویتامینK را از سد جفتی مهار می کنند. این خطر می تواند با مصرف ویتامین K اضافی در ماه اخر جبران شود.

عوارض مادری:

در مادران باردار مبتلا به صرع عوارض :

زایمان سزارین(اساسا صرع عامل اصلی برای سزارین نیست بیشتر مادران مبتلا قادر به زایمان طبیعی هستند و سزارین در مواردی که نجات جنین مهم باشد و درد زایمان به خوبی پیشرفت نمی کند، اندیکاسیون دارد.)،پره اکلامپسی ، خونریزی واژینال، آنمی ناشی از فقر آهن، استفراغ وخیم بارداری، توکسمی ناشی از عفونت های باکتریال،پارگی زودرس کیسه آب، افسردگی بعداز زایمان ، مرگ نوزادی در بدو تولد و مرگ و میر پره ناتال بیان شده است.

خطر مرگ براي زنان حامله مصروع ده برابر بيش از زنان سالم است كه به دليل حملات تشنجي در دوران بارداري است و اغلب به دليل قطع مصرف دارو ديده مي‌شود.

(زيرا مادران از عوارض دارو روي كودك خود هراس دارند.)

تشنج گراند مال یا تونیک- کلونیک در ماه های آخر بارداری می تواند سبب صدمه به جنین شود. گاهی تشنج تونیک کلونیک در طی بارداری سبب سقط خودبخودی می شود.

(تشنج باعث کاهش یا افت اکسیژن جنینی شده و این مسئله می تواند سبب سقط یا مرگ جنین شود.)

بروز صرع برای اولین بار در بارداری :

علل بروز صرع برای اولین بار در بارداری دو دسته اند :

۱) علل غیر مرتبط به بارداری : 

صرع ایدیوپاتیک، تروما، اختلالات مادرزادی، نئوپلاسم، مننژیت، خونروی اینتراسربرال، توکسیسیته ی دارویی یا الکلی

۲) علل مرتبط به بارداری : 

اکلامپسی، مسمومیت با آب، ITP، ترومبوز سینوس یا وریدهای کورتیکال، آمبولی AF و هیپوناتریمی به دنبال انفوزیون داخل رگی مایع در دورهی زایمان و یا انجام آنستزی اپیدورال. استراتژی تشخیص در زنان فوق مثل سایر موارد بروز صرع برای اولین بار است.

معاینه و شرح حال نورولوژی ممکن است علل اختصاصیتر مثل عفونتCNS و یا خونروی اینتراکرانیال را معین کند. بررسی از نظرHT، پروتئینوری و ادم برای رد اکلامپسی باید انجام شود.

ارزیابی سرولوژی از نظر سیفیلیس و HIV و انجام EEG و MRI هم توصیه میشود.

تدابیر درمانی در حاملگی:

هدف اصلی، پیشگیری از تشنج است.

برای انجام این کار، باید تهوع واستفراغ درمان شود.

پس بایستی رانندگی از برنامه فعالیتهای فیزیکی در اوایل حاملگی حذف شود.

همچنین این زنان باید از محرکهای ایجاد کننده تشنج اجتناب کنندو پذیرش درمان نیز باید مورد تاکید قرار گیرد.

دارو درمانی ضد صرع عموما باید با کمترین دوز کنترل کننده تشنج،تداوم یابد.

اين درحاليست که اگر به علت قطع دارو تشنج ایجاد شود، درصد ابتلا به  اختلالات در نوزاد افزايش مي‌يابد.

اکثر نوزادان مادراني که در طول دوران بارداري دارو مصرف کرده‌اند، دچار مشکل جدي نمي‌شوند و تنها به دليل عبور دارو از جفت عوارضي همچون بي تحرکي و خواب آلودگي بر آنها عارض مي‌شود که البته موقتي بوده و پس از گذشت مدت زمان کوتاهي بر طرف مي‌شود.

كمترين عوارض مربوط به درمان با لاموتريژين و بیشترین میزان بروز اختلالات مربوط به والپروات می باشد.پس تا جايي كه ممكن است بایستی والپروات تجویز نگردد.

ولي اگر تشنج‌هاي بيمار فقط به وسيله والپروات كنترل می شود و به داروهاي ديگر مقاوم می باشد بايد والپروات ادامه يابد چون همان‌طور كه قبلا ذكر شد بروز تشنج در دوران حاملگي بسيار خطرناك‌تر خواهد بود.

تغييرات فيزيولوژيك دوران حاملگي موجب كاهش غلظت داروهاي ضدصرعي در جريان حاملگي مي‌شوند.در صورتي كه اين كاهش غلظت، همراه بروز حمله تشنجي حاد باشد، افزايش مصرف روزانه دارو ضروري است ولي اگر اين كاهش غلظت بدون همراهي حمله باشد هيچ‌گونه اقدامي در جهت افزايش مقدار مصرفي دارو نياز نيست.

از طرف ديگر اگر تغييرات غلظت سرمي دارو در جريان حاملگي به كمتر از ميزان درماني سقوط كند افزايش مصرف دارو حتي در صورت عدم بروز هرگونه حمله‌اي ضروري به نظر مي‌رسد.

نكته ديگري كه حتما بايد مدنظر باشد اين است كه غلظت سرمي داروهاي ضد صرعي، بعد از زايمان معمولا افزايش مي‌يابند. به همين دليل در دوران بعد از تولد حتما بايد علائم مسموميت دارويي را مورد كاوش قرار داد تا در صورتي كه تغيير ميزان مصرفي دارو ضروري باشد اين كار در زمان لازم انجام گيرد.

(سطح داروهای مورد مصرف در خون بیمار تا ۸هفته بعد از زایمان بایستی كنترل شود تا خطری از لحاظ افزایش سطح خونی و مسمومیت در بیمار ایجادنگردد.)

 

نیازمندی مادران:

 

یافته ها حاکی از آن است که نیازمندی مادر مبتلا به صرع در بارداری شامل :

  • نیاز به ویزیت مرتب و مکرر در بارداری
  • توجه به مراقبت دوران بارداری
  • مراقبت از خود و جنین در حال رشد
  • مشاوره ژنتیک
  • مصرف اضافی اسید فولیک قبل و طی بارداری
  • مصرف ویتامین K در ماه آخر بارداری
  • انجام سونوگرافی سریال در بارداری
  • ارزیابی سطح آلفافیتو پروتئین سرم مادر
  • توجه به تغذیه و خواب و استراحت مناسب
  • کاهش استرس با برنامه های مشاوره و تکنیک های آرامسازی
  • مشاوره با متخصص مغز و اعصاب در مورد نوع و مقدار و تداوم داروی مصرفی
  • انجام آزمایشات خونی از جهت ارزیابی سطح دارو در خون
  • عدم استفاده از الکل و کافئین و کوکایین و ماری جوانا
  • عدم تماس با رنگ ها و مواد شیمایی تشدید کننده تشنج
  • نیاز به ورزش بویژه پیاده روی
  • نیاز به آگاهی در مورد سرانجام حاملگی و استفاده از روش های کاهش درد در حین زایمان
  • نیاز به آگاهی والدین از سلامت جنین در طی بارداری با پیگیری برنامه های غربالگری، آگاهی در مورد تاثیر صرع بر حاملگی و بالعکس و… می باشد.

 

موارد فوق باید توسط پرسنل بهداشتی درمانی و متخصصان به مادران مبتلا به صرع آموزش داده شد تا سلامت مادر و جنین حفظ شود و بنیان خانواده مستحکم تر گردد.

پس در آخر باید گفت موارد زیر در مادران مبتلا به صرع از اهمیت ویژه ای برخوردارمی باشد :

  1. انتخاب بهترين و كم عارضه‌ترين درمان قبل از اقدام به بارداري
  2. در صورت امكان، درمان به صورت تك دارويي
  3. انتخاب موثرترين دارو براي نوع حمله صرعي
  4. مصرف كمترين ميزان ممكن از داروي ضدصرع
  5. مصرف اسيدفوليك از زمان تصميم براي حاملگي تا پايان بارداري
  6. تجويز ويتامين K براي مادران در هفته‌هاي آخر بارداري و نوزادان در ابتداي تولد در صورت مصرف داروهايي كه با ويتامين K تداخل دارند

 

صرع و شیردهی:

 

(طبق منابع علمي موجود ، تمامي انواع داروهاي ضدصرع وارد شير مادر شده و از اين طريق به کودکان انتقال مي يابد ولي خوشبختانه مقدار دارويي که از طريق شيرمادر به نوزاد مي رسد زياد نبوده و قابل چشم پوشي است .لذا شيردهي را نبايد براي مادران مبتلا به صرع ممنوع کرد .)

(متذکر مي شويم که شيرمادر مبتلا به صرع با وجود مصرف داروهاي ضدصرع براي نوزاد ،‌کاملاً سالم و بي خطر بوده و توصيه مي شود که طبق روال عادي شيردهي ادامه داشته باشد .توصيه مي شود اگر بيداري در شب براي مادر مبتلا به صرع مناسب نباشد شير را دوشيده و پدر آنرا به کودک بدهد .)

 

 


درباره لیزر و جراحی زیبایی زنان بیشتر بدانید

تنگ کردن واژن لابیاپلاستی روشن کردن واژن
ارسال شده در دوران بارداري, مقالات توسط دکتر الهه امیری | Tags: ,

ارسال نظر

9 + 17 =